Web Tác giả Trần Xuân An

 

Trần Xuân An

KHÚC KHUỶU ĐƯỜNG VỀ TỔ QUỐC 

(khởi viết từ 15 giờ, ngày 06-11 HB7)

 

1

Anh Nguyễn Văn Hoá gọi điện thoại cho tôi. Như những người đang chịu đựng một nỗi đau tang chế lớn nhất của con người, tôi phân vân đến mức chậm chạp, và rồi cũng đồng ư sẽ đến nơi anh đang tạm ở trong những ngày anh về nước, tính toán, sắp đặt để hồi hương. 

Tôi nhận ra anh đang ngồi đọc báo để chờ tôi đến, bên trong căn nhà có một pḥng khách khá rộng. Anh vẫn như hôm mới đây lần đầu tôi được gặp, khi anh cùng anh Minh Mẫn đến thắp nhang trước linh cữu mẹ tôi. Đó là một người đàn ông trên 50 tuổi, to cao, với những nét tṛn trên gương mặt và hàm râu mép dày gần bạc trắng. Vầng trán anh cũng tṛn và rộng, nét rộng của tuổi bắt đầu thưa tóc. Anh Hoá vẫn không giấu được vẻ trí thức mặc dù cách ăn mặc của anh không đạo mạo, tuy vẫn rất lịch sự.

 

 

Gặp anh Hoá lần thứ ba, sau dăm phút trang nghiêm, ngắn ngủi ở tang lễ và thoáng thấy anh thêm một lần hôm đưa tiễn linh cữu mẹ tôi đến nơi yên nghỉ ở một nghĩa trang xa trung tâm thành phố, thật sự là đă chuyện tṛ với nhau nhiều đâu, nhưng giữa tôi với anh hầu như đă hiểu nhau khá nhiều, qua gần ba năm trời trao đổi điện thư, đọc tác phẩm, bài báo của nhau. Tôi gặp anh như gặp một người bạn cố tri lớn hơn tôi dăm bảy tuổi. Do đó, tôi chở anh trên xe máy, vẫn chuyện tṛ như thể chúng tôi đang tiếp tục chuyện tṛ qua điện thư.

– T́m một nơi nào lót dạ buổi sáng nghe anh? – Tôi mời anh.

– Rứa th́ đến chỗ có bún ḅ Huế. 

Tôi mỉm cười, hiểu anh vẫn rất nhớ Huế mặc dù anh mới từ Huế vào sau năm hôm về thăm quê nhà nội ngoại ngoài ấy.

Vượt qua mấy quăng đường Hoàng Văn Thụ, Lê Văn Sĩ, tôi đưa anh đến quán “O Hè” để nhớ bún ḅ “Mụ Rớt” nổi danh mấy chục năm trời ở Huế.

Tôi lại mỉm cười khi thấy cô thu ngân kiêm quản lí quán không Huế chút nào với bộ ngực đồ sộ “khoe của” bằng cổ áo trễ rộng. Nhưng bún ḅ vẫn rất Huế với vị ruốc thổ ngơi, đặc sản, cho dù đă hơi ng̣n ngọt vị Sài G̣n.

Chúng tôi tiếp tục cuộc chuyện tṛ thân thiết từ gần ba năm trời qua.

– Anh về nước đă ba lần, ‘’01, ‘’03 và ‘’07, lần này, anh có cảm tưởng ra răng?

– Thấy đă khá lên nhiều về nhiều mặt, nhưng h́nh như phát triển lộn xộn như xe cộ trên đường phố. Có thể v́ rứa nên “tai nạn” hơi nhiều.

– Thấy như vậy, anh vẫn quyết định hồi hương thật à?

– Thật chứ. Trong những tháng gần đây, ḿnh rất sốt ruột, nóng ḷng về chuyện hồi hương. Lần này, như đă “i meo” (e-mails) cho bạn, ḿnh quyết phải mua nhà đất, và trước mắt là mua tạm một chiếc xe máy để đi lo việc giấy tờ, thủ tục. – Anh Hoá nói, trong giọng nói của anh đậm niềm thiết tha, nhưng h́nh như tôi c̣n nghe thấy nỗi “Việt kiều hồi hộp” nào đó, đúng như cụm từ cách đây dễ chừng đă trên 15 năm bỗng lan truyền trong những câu chuyện thường ngày ở nhiều nơi chốn khác nhau trong xă hội. – Thật tâm là rất muốn hồi hương, để làm kinh tế với mục đích phụ, mục đích chính vẫn là điều ḿnh bao năm đeo đuổi, đó là báo chí, văn nghệ.

Tôi nói lại điều đă viết trong điện thư gửi anh:

– Anh cứ về đây vài tháng rồi hiểu hết t́nh h́nh. Bấy giờ quyết định vẫn chưa muộn. Văn nghệ, báo chí! Không dễ chút nào đâu anh.

– Ḿnh tin chắc thế nào xă hội nước ḿnh cũng phải đi đến chỗ hội nhập và tự do.

Tôi như thể đang cắn phải một lát ớt cay lẫn trong những sợi bún:

– Tự do? Anh nhầm rồi, nếu anh lạc quan quá đáng. Tôi không khủng bố tinh thần anh chút nào, nhưng anh Nguyễn Phú Yên bảo anh rằng tôi thuộc loại người sung sướng, v́ không phải làm ǵ ngoài việc nghiên cứu, sáng tác, th́ không đúng, v́ chỉ đúng một nửa. Thật ra, như vậy là có điều kiện về thời gian nhưng thực chất là vẫn bị cô lập. Anh quá biết những Trần Đức Thảo, những Phùng Quán, Trần Dần quá thừa quỹ thời gian đến mức “phung phí” vào việc câu cá chờ thời chẳng hạn, nhắm lấp đầy cô đơn, ghẻ lạnh, bởi xă hội nước ḿnh c̣n nặng tính chất “đàn cừu”. “Đàn cừu”, anh biết đó, con đầu đàn nhảy xuống vực, cả đàn nhắm mắt nhảy theo, con đầu đàn ra sức leo núi, cả đàn cũng ra sức leo núi, không cần biết dưới vực ấy, trên núi ấy có cỏ ngọt hay chỉ toàn đá sỏi... Và có lẽ con đầu đàn ghét chú cừu nào trong đàn th́ cả đàn cũng ghẻ lạnh theo, không cần biết nguyên nhân... Mỗi con cừu đều lo sợ đến lượt nó bị ghẻ lạnh như vậy.

– Ḿnh biết... – Anh Hoá nói, và tiếp theo là im lặng, với cái nh́n đưa quanh, ḍ xét, cảnh giác.

– Một người bạn của tôi, Lê Phước Sinh. Sinh đă đưa tôi xem một bài báo của Thanh Thảo viết về một chuyện ngụ ngôn. Tôi kể lại để anh nghe: Có hai con chim bị bắt nhốt vào lồng. Tuy không phải lồng son (tôi cứ cho là lồng làm bằng dây kẽm gai), nhưng riết rồi, hai con chim vốn khát vọng trời xanh tới mức vùng quẫy đến chảy máu, rụng lông đầu và cánh, chúng cũng phải quen dần, quen dần, rồi yên phận. Đến khi người giam hăm nó mở cửa lồng, cả hai con chim đều không buồn bay, thậm chí chúng c̣n mến cả người đă giam hăm nó. Nghe huưt sáo, chúng bay đến đậu trên tay y một cách tŕu mến. Con người ḿnh cũng bị “điều kiện hoá” đến mụ mẫm như rứa đó.

Anh Hoá im lặng. Tôi thấy gương mặt anh như những gương mặt nào đó thuở những năm trăn trở nhất của nước ḿnh, sau làn khói thuốc lá. Tôi nghĩ anh mới chân ướt chân ráo về nước, anh đang ḱm ḷng để không bày tỏ một thái độ nào.

– Anh thấy anh em ḿnh nên t́m đến một quán cà phê vắng khách nào đó không?

Anh Hoá gật đầu, gương mặt tươi tỉnh lên một chút, như nhẹ bớt khối nặng cảnh giác.

Ra khỏi quán, móc ví lấy thẻ gửi xe, tôi vừa đạp cần khởi động máy, vừa nói:

– Văn nghệ, báo chí như rứa và nỗi sợ liên luỵ cùng tâm lí thiếu đầu óc tự chủ của “đàn cừu”, đến bao giờ mới có tự do, tự chủ và b́nh đẳng. – Tôi hiểu ḿnh đang nói quá gọn, quá tắt đến mức như thể thiếu lô-gích.

Tôi đèo anh vượt hết đường Lê Văn Sĩ, qua Trần Quốc Thảo, chạy một quăng dài và quẹo phải, ghé vào một quán cà phê thường là vắng khách, v́ giá cả khá cao, mức giá trội lên để trả cho sự yên tĩnh, ít khách, vẻ lịch sự của khung cảnh, chứ không phải v́ phẩm chất cà phê hay âm nhạc.

Chúng tôi ngồi giữa những chậu hoa kiểng, bên vách nhà được trang trí như một vách đá thiên nhiên. Đó là một nơi ngay tầng trệt, vẫn có thể ngước mắt nh́n những cụm mây trắng bay giữa ṿm trời xanh. Vách đá giả, hoa cỏ giả nhưng trời mây kia rất thật. Và thật trang nhă là tập thực đơn chỉ gồm thức uống.

– Ḿnh vẫn thiết tha với ư định về nước để hoạt động báo chí, văn nghệ. – Anh Hoá nói.

Tôi không hiểu do đâu mà anh lại quyết tâm cao đến vậy. Tôi chỉ biết lặng im ngẫm nghĩ. Khi anh hỏi về một vài địa chỉ, tôi lặng lẽ vào quầy thu ngân để mượn giúp anh cuốn niên giám điện thoại. Và không thể khác được, tôi vẫn nghĩ ngợi, để mặc anh lật t́m những dăy số điện thoại anh cần liên lạc.

– Bây giờ th́ chưa có tự do báo chí. Nhưng rồi sẽ có. Ḿnh ở nước ngoài, qua các kênh truyền thông trong nước, ngoài nước, ḿnh theo dơi rất sát, rất kĩ, và thấy những tín hiệu đáng hi vọng. Ḿnh nghĩ là điều ḿnh nói không phải không có cơ sở. – Anh Hoá lại nói, sau khi đă t́m thấy một vài con số điện thoại cần thiết phải biết để liên lạc với mục đích mua xe máy, mua nhà đất.

– Tôi kể anh nghe thêm một chuyện. Ở nước ngoài, chắc anh biết vụ báo Tuổi Trẻ vừa rồi. Tôi không quan tâm đến khía cạnh thay đổi nhân sự được cho là nổi bật. Không, không đáng ǵ vấn đề nhân sự. Tôi chú ư đến một điều lâu nay ai cũng biết, BBC, AFP, CNN, RFA, VOA... đều biết, đó là Tuổi Trẻ măi măi là tờ báo địa phương, thậm chí là tờ báo của một tổ chức chính trị của thanh niên một địa phương. Theo giấy phép và ḍng chữ ghi rơ dưới cái tên Tuổi Trẻ, nó chỉ có quyền phát hành trong tầng lớp sinh viên, học sinh, thanh niên các ngành nghề, cụ thể là chỉ có thể bán ở những quán bán báo trong các trường đại học, cao đẳng, trung học và bán tận nơi những cơ quan, xí nghiệp có chi đoàn thanh niên cộng sản, và chỉ trong địa phương thành phố Hồ Chính này mà thôi. Tất nhiên đề tài của nó cũng phải bị giới hạn như vậy. Tuy là thế, nhưng nó vẫn tự bung ra, thành một trong vài ba tờ báo lớn nhất nước, phát hành từ Cà Mau đến Nam Quan và ra tận nước ngoài, qua Xunhasaba. Đó là chưa kể Tuổi Trẻ online. Người ta quá biết nó tự “vượt rào”, cứ mặc nhiên cho “vượt rào”. Nhưng cả các vị lănh đạo cao nhất nước vẫn không cho nó có một giấy phép tương xứng. Người ta muốn đặt tờ Tuổi Trẻ vào thế bất hợp pháp, có thể bị buộc phải trở về giới hạn pháp lí được ghi trong giấy phép và ngay ở ḍng chữ dưới 2 chữ Tuổi Trẻ ở trang nhất. Nó như thế đó. Nó không đấu tranh được cho chính nó, th́ nó đấu tranh cho người thấp cổ bé họng thế nào được! – Nói chậm răi và nói khá dài ḍng như vậy, tôi ngừng lại v́ cảm thấy cũng khá trọn ư, những ǵ tôi muốn nói, và nh́n anh Hoá.

Anh Hoá im lặng.

Sự im lặng của anh Hoá khiến tôi ngạc nhiên, mặc dù tôi biết anh mới chân ướt chân ráo về nước, cần dè dặt. Tôi ngạc nhiên v́ đă từng đọc nhiều bài viết “nổ trời” của anh trên tạp chí điện tử Giao Điểm một thời gian dài anh phụ trách như một chủ biên và ở tạp chí điện tử HT. sau khi Giao Điểm ngưng hoạt động.

Chuông điện thoại đâu đó réo. Không phải từ điện thoại của tôi. Anh Hoá chưa sắm riêng cho ḿnh chiếc điện thoại nào. Anh Hoá như sực nhớ, và muốn tránh nỗi im lặng đang căng cứng như thể những sợi khói thuốc cũng không chịu tan loăng, anh nói:

– Thôi. Khoan nói thêm chuyện báo chí. Ḿnh cần gặp một người để để nói chuyện mua xe và nhà đất.

– Cũng như chuyện sinh phần ở nghĩa trang, chuyện nhà đất và xe cộ, về bản chất vấn đề, y hệt chuyện báo Tuổi Trẻ. Chúng ta luôn bị đặt trong thế bất hợp pháp, luôn luôn phập phồng, lo âu, đến nhũn cả người, răo cả thần kinh. – Tôi nói.

Tôi nói và biết rằng v́ ân nghĩa với anh Hoá, qua gần ba năm trời trên mạng liên thông toàn cầu, tôi cần nói thật để anh khỏi những ảo tưởng, cho dù anh là người làm báo, ít ảo tưởng nhất. Tôi nói những ǵ mọi người trên thế giới này đă biết, kể cả ngụ ngôn Thanh Thảo kể trên Kiến thức Ngày nay, kể cả vụ báo Tuổi Trẻ hầu như không tờ báo, đài phát thanh nào trên thế giới không đề cập đến. Chỉ có điều tôi nói đến khía cạnh tôi quan tâm, có thể nhiều người không lưu ư v́ báo chí trong nước phớt lờ và báo chí nước ngoài không hiểu hết.

Ngoài trời, nắng. Trên đầu chúng tôi, một khoảng trời lộ thiên cũng nắng. Nhưng may thay chỗ chúng tôi ngồi lại là một không gian râm mát.

 

(c̣n tiếp)

 

Trần Xuân An

18 : 10’ , 06-11 HB7

Có trau chuốt lại vài chữ (nội dung không thay đổi), lúc 21 : 00, cùng ngày.

Xem tiếp:

Trần Xuân An -- Khúc khuỷu đường về Tổ Quốc (truyện kí) -- ḱ 2 (07-11 HB7)

       _____________________________________________________________________________________

WebTgTXA. mới mở thêm hai trang mới:

 

BÀI MỚI - SÁCH MỚI - TIN TỨC MỚI

(thường xuyên cập nhật theo từng tháng)

http://tranxuanan.writer.googlepages.com/baimoi-sachmoi-tinmoi_mucluctrang

THÔNG BÁO CẬP NHẬT

Ở CÁC TRANG KHÔNG PHẢI TRANG "BÀI MỚI - SÁCH MỚI - TIN TỨC MỚI":

http://tranxuanan.writer.googlepages.com/thongbao-update

 

      _______________________________________________________________________________________

 

    

Ư KIẾN NGƯỜI ĐỌC  (Link cũ)

http://txawriter.wordpress.com  (Link mới)

 

Trở về

 

trang bài mới -- sách mới -- tin tức mới: 

 

http://tranxuanan.writer.googlepages.com/baimoi-sachmoi-tinmoi-7

 

http://tranxuanan.writer.googlepages.com/baimoi-sachmoi-tinmoi-6

 

http://tranxuanan.writer.googlepages.com/baimoi-sachmoi-tinmoi-5

 

http://tranxuanan.writer.googlepages.com/baimoi-sachmoi-tinmoi-4

 

http://tranxuanan.writer.googlepages.com/baimoi-sachmoi-tinmoi-3

 

http://tranxuanan.writer.googlepages.com/baimoi-sachmoi-2

 

http://tranxuanan.writer.2.googlepages.com/baimoi-sachmoi-tinmoi-1.htm

trang "Những trang mục trên 'Web Tác giả Trần Xuân An'":

http://tranxuanan.writer.googlepages.com/webtacgiatranxuanan

 

trang chủ "Web tác giả Trần Xuân An":

 

http://tranxuanan.writer.googlepages.com

 

 

Xem thêm:

THƠ PHỔ NHẠC:

 

http://tranxuanan.writer.googlepages.com/thophonhac

 

hidden hit counter

Google page creator  /  host

DOTSTER, MSN. & YAHOO ...  /  HOST, SEARCH & CACHE  

    lên đầu trang (top page)   

 

Ngày 06-11 HB7; 07-11 HB7